Ang Itom nga Nazareno — Pagtuo nga Gilukop sa Kasaysayan
DILI lamang simbolo sa pagtuo ang Itom nga Nazareno kundili kabahin sa dugay na nga kasaysayan sa Pilipino. Ang debosyon nagsugod pa sa panahon sa Kastila ug nagpabiling buhi hangtod karon, ilabina matag Enero 9 sa Traslacion sa Quiapo.
Sumala sa kasaysayan, ang hulagway sa Itom nga Nazareno gihimo sa Mexico sa ika-17 siglo. Gituohang gi-ukit sa usa ka Mexikanong artesano ug gidala sa Pilipinas niadtong 1606 sakay sa usa ka galleon ship. Sa biyahe paingon sa Manila, nasunog ang barko, ug tungod niini miitom ang kolor sa hulagway. Apan bisan pa sa sunog, wala kini madaut—usa ka hitabo nga giila sa daghang magtutuo isip milagro.
Sa una, ang hulagway gibutang sa Intramuros. Apan niadtong ika-18 siglo, gibalhin kini ngadto sa Quiapo Church. Ang pagbalhin sa hulagway—nga gitawag og Traslacion—nahimong usa ka dakong relihiyosong panghitabo. Sukad kaniadto, matag tuig na kining ginabuhat, ug nagkadaghan ang mga deboto nga motambong, bisan pa sa kakapoy, init, ug kadaghan sa deboto.
Ang Itom nga Nazareno naghulagway kang Hesus nga nagpas-an sa krus, nakaluhod, ug napalong ang lawas. Kini ang hinungdan nga daghang Pilipino ang makapangita og kaugalingon nila sa hulagway—tungod ang ilang kinabuhi puno usab sa kalisod, kasakit, ug paningkamot. Ang Nazareno nahimong Kristo nga duol sa pobre, sa masakiton, ug sa naglisod.
Tungod sa kasaysayan ug dugay nga debosyon, ang Itom nga Nazareno dili na lamang usa ka imahe sa Quiapo. Ang impluwensya mikatag sa tibuok nasud. Sa daghang probinsya ug ciudad, lakip ang Cagayan de Oro, sa Nazareno Church magtapok ang mga deboto matag Enero 9 alang sa Misa ug pag-ampo, isip pagsalmot sa nasudnong debosyon.
Ang kasaysayan sa Itom nga Nazareno nagtudlo nga ang pagtuo sa Pilipino dili dali mapalong. Bisan giagian og sunog, gubat, kagubot, ug kausaban sa panahon, nagpabilin kini nga lig-on. Sama sa hulagway nga wala madaut sa kalayo, ang pagtuo sa katawhan padayon nga mibangon ug milambo.
Sa katapusan, ang Itom nga Nazareno nagpabiling buhing saksi sa kasaysayan ug pagtuo sa nasud. Kini mao ang Kristo nga naglakaw kauban ang katawhan sulod sa gatusan ka tuig—Kristo nga nagpas-an sa krus sa una, ug padayon gihapon nga nagpas-an sa kasakit ug paglaum sa Pilipino karon.
